Džamija u Priluku skoro 300 godina prkosi zubu vremena

Stara drvena džamija u naselju Priluk kod Živinica predstavlja jedan od rijetko očuvanih primjera izvornih džamija u BiH izgrađenih u cjelosti od drveta. Stara je blizu 300 godina, a iako je obnavljana u više navrata, sačuvala je izvorne elemente, od kojih su najvažniji konstrukcija objekta u cjelini i drvena munara. Zajedno s haremom i starom hrastovom šumom, čini skladan i rijedak prirodno-historijski ambijent.

–„Stara džamija u Priluku, prema očuvanom natpisu, izgrađena je 1736. godine. U tom natpisu se kao graditelji ove džamije navode Šejh Mustafa i Šejh Hasan, a osim tog očuvanog natpisa i narodne predaje, nema pouzdanih historijskih podataka o gradnji ove džamije“, ističe Benjamin Bajraktarević, direktor Zavoda za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa TK.

Drvena džamija u Priluku, prema obliku osnove, pripada tipu drvenih džamija s prednjim mahfilom. Pokrivena je četverovodnim krovom kroz koji prolazi drvena munara koja je sačuvala svoj izvorni oblik. Vanjske dimenzije džamije iznose 7,05×12,27 metara. Trijem izgrađen sa sjeveropzapadne strane objekta i centralni molitveni prostor čine jednu građevinsku cjelinu povezanu strmim četverovodnim krovom.

U unutrašnjosti džamije nalazi se mihrabska niša dekorirana na isti način kao i ulazna vrata, drveni ćurs i drveni mimber koji datira iz vremena gradnje džamije. Uz staru drvenu džamiju nalazi se i aktivan mezaristan s nekoliko stotina nišana, među kojima je i veliki broj starijih koji su koncentrirani isključivo oko stare džamije. Najstariji datirani nišan je iz 1768. godine, što pokazuje da je ukopavanje uz džamiju počelo odmah nakon njene izgradnje. Česti motivi na nišanima su sablje, buzdovani i oružje koje najviše podsjeća na oblik kubure, a neobično je to što se ovaj oblik često pojavljuje u paru. U kompleksu harema džamije nalazi se i 145 stabala hrasta lužnjaka starih preko 100 godina i visokih preko 40 metara. Ova grupacija hrasta, prema riječima Bajraktarevića, predstalvja jedan od rijetkih preostalih rezervata koji je ostao sačuvan od bogatog kompleksa hrastove šume koji je nekada postojao u dolini Spreče. Usljed dotrajalosti, lokalno stanovništvo je 1927. godine zamijenilo drvenu šindru crijepom, a sedamdesetih godina prošlog vijeka u nekoliko navrata obnovljeni su pojedini segmenti džamije. Uz dobro očuvanu staru drvenu džamiju, kako ističe Bajrektarević, značajne starine u neposrednoj blizini naselja Priluk predstavljaju i staro mezarje u narodu poznato kao šehidsko mezarje i jedno drveno turbe. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH prije pet godina proglasila je drvenu džamiju u Priluku nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.